Wat zijn sanitaire voorzieningen op het werk?
Sanitaire voorzieningen zijn de toiletten, wastafels, douches en kleedkamers die een werkgever ter beschikking stelt van zijn werknemers. In België staan de regels in boek III, titel 1 van de Codex over het welzijn op het werk, met de basiseisen voor arbeidsplaatsen. Ze leggen onder meer vast hoeveel toiletten en wastafels er nodig zijn, afhankelijk van het aantal werknemers dat gelijktijdig wordt tewerkgesteld.
Samen met de refter en de rustruimte vormen ze de sociale voorzieningen. Op een bouwplaats zonder vaste gebouwen moeten die voorzieningen tijdelijk worden ingericht: daar komen het werftoilet, de toiletcontainer en de douchecontainer in beeld.
Wat zegt de regelgeving over toiletten, wastafels en douches?
De onderstaande regels komen van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, die de Codex toelicht op haar website werk.belgie.be. Ze gelden voor elke werkgever, ook op een tijdelijke werf.
| Voorziening | Minimum volgens de FOD |
|---|---|
| Toiletten voor mannen | Tenminste 1 per 15 mannelijke werknemers die gelijktijdig worden tewerkgesteld |
| Toiletten voor vrouwen | Tenminste 1 per 15 vrouwelijke werknemers die gelijktijdig worden tewerkgesteld |
| Urinoirs | Mogen een deel van de toiletten voor mannen vervangen, als er tenminste 1 individuele wc per 25 mannelijke werknemers blijft |
| Wastafel bij de toiletten | Eén wastafel per vier wc's of urinoirs |
| Kranen om te wassen | Tenminste één kraan per drie werknemers die gelijktijdig hun arbeidstijd beëindigen |
| Douches | Eén douche per groep van zes werknemers die gelijktijdig de arbeidstijd beëindigen, waar een douche vereist is |
Gescheiden ruimtes: de toiletten voor mannen en vrouwen zijn volledig gescheiden. Genderneutrale toiletten mogen daarnaast voorzien worden, na advies van de preventieadviseur-arbeidsarts en het comité voor preventie en bescherming op het werk.
Wanneer is een douche verplicht?
Een douche is vereist wanneer werknemers blootstaan aan overmatige warmte, zeer vuil werk doen of in contact komen met gevaarlijke chemische of biologische agentia. Denk op de bouw aan afbraak, grondwerken of het werken met bepaalde producten. Wie dan geen vaste sanitaire ruimte heeft, kiest voor douchecontainer huren.
Kleedkamers en kastjes
Moeten werknemers van kledij wisselen, dan stelt de werkgever een kleedkamer ter beschikking. Bij blootstelling aan vocht, vuil of besmetting krijgt elke werknemer twee individuele kastjes: een voor de eigen kledij en een voor de werkkledij.
Refter
Ook de refter hoort bij de sociale voorzieningen. De oppervlakte ervan wordt berekend op het maximale aantal werknemers dat de ruimte gelijktijdig gebruikt. Op een werf neemt een werfkeet vaak die rol over.
Sanitaire voorzieningen op een tijdelijke bouwplaats
Op een bouwplaats zijn er meestal geen vaste toiletten. De werkgever blijft toch verantwoordelijk voor het welzijn van zijn werknemers. Voor tijdelijke of mobiele bouwplaatsen geldt daarnaast boek V, titel 2 van de Codex, dat onder meer de coördinatie tussen de verschillende aannemers regelt. In de praktijk worden de voorzieningen gehuurd en op de werf geplaatst.
Wie regelt de voorzieningen bij meerdere aannemers?
Op een grote werf werken vaak verschillende aannemers en onderaannemers tegelijk. Elke werkgever blijft verantwoordelijk voor zijn eigen werknemers. In de praktijk worden de sociale voorzieningen vaak gedeeld: de hoofdaannemer huurt toiletten, een refter en soms douches voor de hele werf, en de andere bedrijven maken daar gebruik van.
Leg zulke afspraken schriftelijk vast en bespreek ze met de veiligheidscoördinator, die bij tijdelijke of mobiele bouwplaatsen de coördinatie volgt. Zo is duidelijk wie het juiste aantal voorziet, wie de huur betaalt en wie de verhuurder contacteert bij een probleem.
Voor een vaste opstelling met meerdere toiletten naast elkaar is wc container huren vaak de juiste keuze. Voor losse cabines vindt u alle info in de gids over wc huren.
Rekenvoorbeeld voor een werf
Werken er op hetzelfde moment 20 mannelijke werknemers op de werf, dan volgt uit de regel van 1 toilet per 15 dat er tenminste 2 toiletten nodig zijn. Urinoirs mogen een deel vervangen, zolang er tenminste 1 individuele wc per 25 mannelijke werknemers blijft. Bij een gemengde ploeg komen er aparte toiletten voor vrouwen bij.
Dit voorbeeld toont enkel de rekenwijze. Controleer altijd de actuele regelgeving op werk.belgie.be en vraag advies aan uw preventieadviseur, zeker bij werken met specifieke risico's.
Het aantal aanpassen per fase
Het aantal werknemers op een werf is niet constant. Tijdens de ruwbouw staan er andere ploegen dan tijdens de afwerking, en op piekmomenten werken er veel meer mensen gelijktijdig. Plan de sanitaire voorzieningen per fase: begin met een of twee cabines, breid uit wanneer meerdere ploegen samen werken en verminder weer bij de oplevering. De meeste verhuurders kunnen tijdens de huur extra units leveren of ophalen.
Weet u hoeveel toiletten u nodig hebt? Vraag offertes aan bij verhuurders in uw regio.
Hygiëne en onderhoud van tijdelijke sanitaire ruimtes
Een toilet dat vuil of defect is, wordt in de praktijk niet gebruikt, en dan schiet de voorziening haar doel voorbij. Op een werf betekent hygiëne vooral een regelmatige schoonmaak en lediging.
- Regelmatige schoonmaak: spreek met de verhuurder een vaste frequentie af, meestal wekelijks en vaker bij intensief gebruik.
- Verbruiksproducten: toiletpapier, handzeep en papieren handdoekjes of een dispenser om de handen te drogen.
- Toegankelijkheid: denk aan een aangepaste cabine voor mensen met een beperking als er bezoekers of zulke werknemers op de werf zijn.
- Verlichting en bereikbaarheid: de toiletten staan op een vlakke, veilige plaats, niet te ver van de werkplek.
- Winter: vorstbeveiliging van wastafels en spoeling, zodat de voorzieningen bruikbaar blijven.
Een sanitaire ruimte op de werf inrichten
Plaats de toiletten op een vlakke en stabiele ondergrond, buiten de rijwegen van machines en vrachtwagens, maar niet te ver van de werkplek. Zorg voor privacy, een deur die goed sluit en voldoende verlichting. Zet de wastafel bij de toiletten, zodat iedereen na gebruik de handen kan wassen. Een duidelijke plaats naast de werfkeet maakt de sanitaire ruimte herkenbaar voor nieuwe werknemers en bezoekers.
Deze site is een gratis dienst die u in contact brengt met verhuurders van werftoiletten in Vlaanderen. Wilt u meteen prijzen vergelijken voor een of meer cabines, vraag dan offertes aan via de pagina mobiele toiletten huren. De verhuurder stelt het juiste aantal voor op basis van uw ploeg en de duur van de werken.
Geen juridisch advies: deze pagina vat de basisregels samen zoals de FOD ze publiceert. Voor uw specifieke situatie, bijvoorbeeld bij gevaarlijke stoffen of een bijzondere aard van het werk, raadpleegt u uw preventiedienst of de volledige tekst van de Codex.
Veelgestelde vragen over sanitaire voorzieningen
Welke sanitaire voorzieningen zijn vereist?
De werkgever stelt toiletten, wastafels en, waar nodig, kleedkamers en douches ter beschikking van de werknemers. De regels staan in boek III, titel 1 van de Codex over het welzijn op het werk, met de basiseisen voor arbeidsplaatsen.
Hoeveel toiletten heb je nodig?
Volgens de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg tenminste 1 toilet per 15 mannelijke werknemers en 1 per 15 vrouwelijke werknemers die gelijktijdig worden tewerkgesteld. Urinoirs mogen een deel van de toiletten voor mannen vervangen, als er tenminste 1 individuele wc per 25 mannelijke werknemers blijft.
Wanneer is een douche verplicht?
Wanneer werknemers blootstaan aan overmatige warmte, zeer vuil werk doen of in contact komen met gevaarlijke chemische of biologische agentia. Er wordt dan één douche voorzien per groep van zes werknemers die gelijktijdig de arbeidstijd beëindigen.
Hoeveel wastafels moeten er zijn?
Tenminste één kraan per drie werknemers die gelijktijdig hun arbeidstijd beëindigen, en een wastafel per vier wc's of urinoirs. Eén kraan per vijf werknemers kan alleen als de aard van het werk dat toelaat en het comité akkoord gaat.
Gelden die regels ook op een tijdelijke bouwplaats?
Ja, de werkgever blijft verantwoordelijk voor het welzijn van zijn werknemers. Voor tijdelijke of mobiele bouwplaatsen geldt daarnaast boek V, titel 2 van de Codex. Op een werf zonder vaste gebouwen worden de voorzieningen meestal gehuurd.
Wat zijn genderneutrale toiletten?
Toiletten die door iedereen gebruikt kunnen worden, los van het geslacht. Ze mogen voorzien worden naast de gescheiden toiletten voor mannen en vrouwen, na advies van de preventieadviseur-arbeidsarts en het comité voor preventie en bescherming op het werk.